Η φιλοσοφία και η τεχνική
Ο Ian Bousfield είναι μια από τις πιο εμβληματικές μορφές του σύγχρονου τρομπονιού. Με καριέρα που ξεκινά από τις μπάντες της βρετανικής παράδοσης και φτάνει μέχρι τις μεγαλύτερες ορχήστρες του κόσμου, όπως η London Symphony και η Φιλαρμονική της Βιέννης, κατάφερε να διαμορφώσει ένα σπάνιο μείγμα δεξιοτεχνίας και μουσικής ευαισθησίας. Στο βιβλίο του Unlocking the Trombone Code μοιράζεται την εμπειρία δεκαετιών, αποκαλύπτοντας τη φιλοσοφία του για τη μελέτη, την τεχνική και την καλλιτεχνική ταυτότητα.
ΜουσικΗ: ΣυναΙσθημα και ΑφΗγηση
Η πρώτη και μεγαλύτερη αρχή του Bousfield είναι ότι η μουσική ξεκινά από το συναίσθημα. Η εκτέλεση μιας μελωδίας δεν είναι απλή αναπαραγωγή φθόγγων· είναι επικοινωνία χωρίς λόγια. Αν ο μουσικός δεν βιώνει το συναίσθημα που κρύβει η μουσική, δεν μπορεί να το μεταδώσει στο κοινό.
Γι’ αυτό προτείνει μια διαφορετική προσέγγιση στην ακρόαση: όχι μόνο να ακούει κανείς τις τεχνικές λεπτομέρειες, αλλά να αναρωτιέται συνεχώς τι μου προκαλεί αυτό το κομμάτι; Με αυτό τον τρόπο δημιουργείται μια «τράπεζα συναισθημάτων», στην οποία ο εκτελεστής μπορεί να επιστρέφει. Όπως ένας ηθοποιός καλλιεργεί την ικανότητά του να ανακαλεί συγκινήσεις, έτσι και ο μουσικός πρέπει να χτίζει ένα εσωτερικό ρεπερτόριο συναισθημάτων.
Ο Bousfield βλέπει τον μουσικό σαν αφηγητή ιστοριών, έναν ρόλο με ρίζες στην ανθρώπινη ιστορία. Από τους παραμυθάδες μέχρι τους ποιητές, οι κοινότητες είχαν πάντοτε κάποιον που μετέδιδε εμπειρίες και συναισθήματα. Το ίδιο κάνει και ο εκτελεστής στη σκηνή: πρέπει να κρατήσει το ενδιαφέρον του ακροατή από την πρώτη μέχρι την τελευταία νότα. Ακόμη και μια κλίμακα μπορεί να αποκτήσει νόημα αν της δώσεις αφήγηση.
Η Εννοια της «ΕρμηνεΙας»
Ο Bousfield στέκεται κριτικά απέναντι στην κοινή χρήση του όρου. Για πολλούς, «ερμηνεία» σημαίνει ελευθερία να αλλάζεις ρυθμούς, δυναμικές, τεμπο. Ο ίδιος όμως πιστεύει ότι η αληθινή τέχνη είναι να παίξεις με απόλυτη πιστότητα ό,τι έχει γράψει ο συνθέτης: σωστές αξίες, καθαρή άρθρωση, ακριβής φραστική. Το συναίσθημα δεν προκύπτει από αυθαίρετες αλλαγές αλλά από τη ζωντανή παρουσία του εκτελεστή μέσα στο κείμενο.
Έτσι, η ερμηνεία δεν είναι παραποίηση· είναι η απόδοση της πρόθεσης του συνθέτη μέσα από τη δική σου ειλικρινή ανταπόκριση.
Ο Ηχος ως ΤαυτΟτητα
Η αναζήτηση του προσωπικού ήχου είναι κεντρική στη φιλοσοφία του. «Για να φτιάξεις έναν όμορφο ήχο, πρέπει πρώτα να τον ακούσεις μέσα στο μυαλό σου», λέει. Ο καλύτερος τρόπος να χτίσεις αυτό το «ιδεώδες ηχόχρωμα» είναι να ακούς όσο περισσότερους μουσικούς μπορείς.
Όχι μόνο τρομπονίστες, αλλά και τραγουδιστές ή τζαζίστες. Οι φωνές του Παβαρότι ή της Jessye Norman δείχνουν πώς μια μόνη νότα μπορεί να περιέχει χαρά, θλίψη, γαλήνη και ανησυχία ταυτόχρονα. Αυτός ο πλούτος χρωμάτων είναι που δίνει στον ήχο ζωντάνια.
Η προβολή του ήχου (projection) είναι επίσης ένα κρίσιμο ζήτημα. Πολλοί πιστεύουν ότι πρέπει να κάνουν τον ήχο όσο το δυνατόν πιο «μεγάλο». Όμως, ένας απλωμένος ήχος σβήνει γρήγορα στην αίθουσα. Ο πραγματικά καλός ήχος έχει εστιασμένο πυρήνα και ταξιδεύει φυσικά στον χώρο, ακόμη κι αν από κοντά μοιάζει μικρός.
Το ΤραγοΥδι ως ΔΑσκαλος
Το τραγούδι είναι ο απλούστερος και πιο άμεσος τρόπος να μάθει κανείς μουσικότητα. «Αν μπορείς να το τραγουδήσεις, μπορείς και να το παίξεις», επαναλαμβάνει ο Bousfield.
Το τραγούδι αποκαλύπτει με τον πιο φυσικό τρόπο προβλήματα στην τονικότητα, στο legato ή στην άρθρωση· τα ίδια λάθη που θα έκανε κανείς και στο όργανο. Επιπλέον, φέρνει τον μουσικό σε άμεση επαφή με το συναίσθημα. Δεν έχει σημασία αν η φωνή είναι «καλή» ή όχι· αυτό που μετράει είναι η ειλικρινής προσπάθεια να τραγουδήσεις όπως θα ήθελες να παίξεις.
Ο ΑΕρας: Το «ΑφεντικΟ» του ΠαιξΙματος
Η ροή του αέρα είναι το θεμέλιο της τεχνικής. Ο Bousfield προτρέπει τους μαθητές του να φαντάζονται κάθε φράση σαν γκλισάντο. Έτσι αποφεύγεται το σπάσιμο της ροής και χτίζεται η ελευθερία σε όλες τις περιοχές του οργάνου.
Το πιο συχνό λάθος είναι τα ξεχωριστά «σπρωξίματα» του αέρα όταν αλλάζουν οι θέσεις ή οι αρμονικές. Αυτά δημιουργούν σκληρότητα και περιορίζουν την ευελιξία. Η λύση είναι να αφήσεις τον αέρα να ρέει αδιάκοπα και να επιτρέψεις στη γλώσσα και στο σωλήνα να δώσουν μόνο το σχήμα της φράσης.
ΜΥθοι και ΑλΗθειες για την ΥποστΗριξη και την ΑναπνοΗ
Ο Bousfield καταρρίπτει μια από τις πιο διαδεδομένες διδασκαλίες: την ιδέα της «υποστήριξης» από το διάφραγμα. Οι κοιλιακοί μύες πράγματι συσπώνται όταν το επιστόμιο μικραίνει (ψηλά, δυνατά), αλλά αυτό είναι φυσική αντίδραση. Το να το επιδιώκουμε σκόπιμα μόνο μπλοκάρει τον αέρα.
Αντί για περίπλοκες θεωρίες, προτείνει φυσική, χαλαρή αναπνοή. Η εισπνοή με το «who» – τα χείλη στρογγυλά, οι μύες χαλαροί – δημιουργεί το ιδανικό ξεκίνημα. Επίσης, η αναπνοή πρέπει να είναι ρυθμική, μέσα στο τέμπο, σαν να αποτελεί ήδη μέρος της μουσικής. Το ζητούμενο δεν είναι να πιέζουμε τον αέρα, αλλά να τον αφήνουμε να απελευθερωθεί.
ΤεχνικΗ: ΑπλΟτητα και ΚαθαρΟτητα
- Embouchure (στήσιμο χειλιών):
Οι γωνίες πρέπει να είναι σταθερές, το πηγούνι και τα χείλη επίπεδα, ενώ το κέντρο χαλαρό ώστε να δονείται ελεύθερα. Η υπερβολική πίεση από το επιστόμιο είναι καταστροφική· η επαφή πρέπει να είναι μόνο τόση ώστε να μην διαφεύγει αέρας. - Γλώσσα:
Δρα σαν βαλβίδα που απελευθερώνει τον αέρα, ποτέ σφιγμένη ή υπερβολικά ψηλά. Στο legato, η κίνηση μοιάζει με «θθ», μια απαλή επαφή που δεν σταματά τη ροή. - Σωλήνας (slide):
Το δυσκολότερο κομμάτι του τρομπονιού είναι ο συντονισμός σωλήνα, αέρα και γλώσσας. Η ακρίβεια προηγείται της ταχύτητας· η ταχύτητα έρχεται φυσικά μετά. Ο χειρισμός πρέπει να γίνεται με αντίχειρα και δείκτη για μεγαλύτερη καθαρότητα, ενώ η κίνηση ξεκινά από τον πήχη και τον αγκώνα, όχι τον καρπό. - Εναλλακτικές θέσεις:
Στην εξάσκηση καλό είναι να αποφεύγονται ώστε να εξασκείται η δυσκολία. Στην εκτέλεση όμως είναι πολύτιμες, γιατί προσφέρουν ομαλότερες συνδέσεις και ευκολότερα γρήγορα περάσματα.
Μια Ολιστικη Προσεγγιση
Όλα τα παραπάνω δεν αποτελούν αυστηρούς κανόνες, αλλά μια φιλοσοφία ισορροπίας. Ο Bousfield καλεί τους τρομπονίστες να συνδυάσουν τη φαντασία με την πειθαρχία: να είναι ειλικρινείς συναισθηματικά αλλά και σχολαστικοί τεχνικά. Και πάνω απ’ όλα, τονίζει ότι η μελέτη δεν είναι ποτέ απλή μελέτη· είναι πάντα μια μικρή συναυλία.
Για τον ίδιο, το τρομπόνι είναι φωνή. Και καθήκον του τρομπονίστα είναι να την αφήσει να μιλήσει καθαρά, ειλικρινά και με δύναμη.
Βρείτε τον στο https://www.ianbousfield.com
Απολαύστε και το Podcast : The Ian Bousfield Experience
Unlocking the Trombone Code: Ian Bousfield’s Philosophy and Technique
Ian Bousfield is one of the most iconic figures of the modern trombone. With a career that began in the tradition of British brass bands and reached the world’s greatest orchestras — including the London Symphony Orchestra and the Vienna Philharmonic — he has forged a rare blend of virtuosity and musical sensitivity. In his book Unlocking the Trombone Code, he shares decades of experience, revealing his philosophy on practice, technique, and artistic identity.
Music: Emotion and Storytelling
Bousfield’s first and greatest principle is that music begins with emotion. Performing a melody is not just reproducing notes; it is communication without words. If the musician does not feel the emotion within the music, they cannot convey it to the audience.
That is why he suggests a different approach to listening: not only focusing on technical details but constantly asking, what does this piece make me feel? In this way, the performer creates an “emotional bank” to return to. Just as an actor develops the ability to recall emotions, a musician must build an inner repertoire of feelings.
Bousfield views the musician as a storyteller, a role deeply rooted in human history. From storytellers to poets, communities have always had someone to transmit experiences and emotions. The performer does the same on stage: they must hold the listener’s attention from the first note to the last. Even a simple scale can acquire meaning if it is given a story.
The Concept of “Interpretation”
Bousfield is critical of the common use of the word. For many, “interpretation” means the freedom to alter rhythms, dynamics, or tempos. He believes, however, that true artistry is to play with absolute fidelity to what the composer wrote: correct note values, clear articulation, precise phrasing. Emotion does not come from arbitrary changes but from the performer’s living presence within the score.
Thus, interpretation is not distortion; it is the expression of the composer’s intention through one’s own honest response.
Sound as Identity
The search for a personal sound is central to his philosophy. “To make a beautiful sound, you must first hear it in your mind,” he says. The best way to build this “ideal sound image” is to listen to as many musicians as possible.
Not only trombonists, but singers and jazz musicians as well. The voices of Pavarotti or Jessye Norman show how a single note can contain joy, sorrow, serenity, and tension all at once. This richness of colors gives sound its vitality.
Projection is also a critical issue. Many believe they must make their sound as “big” as possible. Yet a spread sound quickly dies in the hall. A truly good sound has a focused core and carries naturally across the space, even if up close it seems small.
Singing as Teacher
Singing is the simplest and most direct way to learn musicality. “If you can sing it, you can play it,” Bousfield often repeats.
Singing naturally reveals problems in intonation, legato, or articulation — the same mistakes one would make on the instrument. Moreover, it brings the musician into direct contact with emotion. It does not matter whether the voice is “good” or not; what matters is the honest effort to sing as you would wish to play.
Air: The “Boss” of Playing
Airflow is the foundation of technique. Bousfield urges his students to imagine every phrase as a glissando. This prevents breaks in the line and builds freedom across all registers.
The most common mistake is separate “pushes” of air when changing positions or harmonics. These create harshness and reduce flexibility. The solution is to let the air flow continuously and allow the tongue and slide to give shape to the phrase.
Myths and Truths about Support and Breathing
Bousfield challenges one of the most widespread teachings: the idea of diaphragmatic “support.” The abdominal muscles do tighten when the aperture becomes smaller (in the high register, or loud playing), but this is a natural reaction. To deliberately force it only blocks the air.
Instead of complicated theories, he proposes natural, relaxed breathing. The “who” breath — lips rounded, muscles relaxed — creates the ideal foundation. Breathing should also be rhythmic, within tempo, as though it were already part of the music. The goal is not to push air, but to release it.
Technique: Simplicity and Clarity
- Embouchure:
Corners must be firm, chin and lips flat, with the center relaxed to vibrate freely. Excessive mouthpiece pressure is destructive; contact should only be enough to prevent air from escaping. - Tongue:
Functions like a valve that releases air, never tense or held too high. In legato, the motion resembles a soft “thh,” a gentle touch that does not stop the flow. - Slide:
The hardest part of trombone playing is the coordination of slide, air, and tongue. Precision comes before speed; speed will follow naturally. The slide should be controlled mainly with thumb and forefinger for greater clarity, and movement should come from forearm and elbow, not the wrist. - Alternate positions:
Best avoided in practice, so the player develops discipline. But in performance they are invaluable, allowing smoother connections and easier fast passages.
A Holistic Approach
All of the above are not rigid rules, but part of a balanced philosophy. Bousfield calls on trombonists to combine imagination with discipline: to be emotionally honest while remaining technically precise. And above all, he emphasizes that practice is never just practice; it is always a small performance.
For him, the trombone is a voice. And the duty of the trombonist is to let that voice speak clearly, truthfully, and with strength.
Find him here: https://www.ianbousfield.com
Enjoy his Podcast : The Ian Bousfield Experience
George Krimperis 